Məşhur təhlükəsizlik şirkəti Symantec spam haqda hesabatında bildirir ki, dünyada məktubların 74.2%-ni spam təşkil edib. Bunu bizim öz statistikamız da təsdiq edir, Box.az-a gələn məktubların 70-75%-i spamdır.

Bu qədər böyük həcmi görəndə qeyri-ixtiyari sual yaranır: Bu qədər spamı kim göndərir və nə məqsədlə?

Symantecin həmin hesabatında bu suala da cavab var:

Beləliklə, gördüyümüz kimi xaricdə spam tipli reklamı yalnız və yalnız saxta, keyfiyyətsiz və ya qeyri-qanuni xidmət və məhsullar üçün istifadə edirlər.

İndi isə Box.az-a gələn yerli spamlara, yəni yerli şirkətlər tərəfindən göndərilən spamlara nəzər salaq:

Siyahını davam etdirmək də olar, lakin bizim əsas məqsədimiz spamların növlərini araşdırmaqdır. Əyləncə saytlarını çıxsaq, yerdə qalan saytların bir çoxu müstəri qazanmaq istəyən ciddi şirkərlərdir. Problem də məhz burdadır – Azərbaycanda bir çox şirkət spamı normal bir marketinq aləti hesab edir. Həmçinin bizim müşahidələrimiz göstərir ki, yerli spamın həcmi hər il artır.

O zaman, nə üçün yerli şirkətlər bu cür “marketinqə” üz tuturlar?

Biz hesab edirik ki, bir çox hallarda şirkət/sayt sahibləri ucuz qiymətə aldanır. ILKO.az, Nowmail.az, Sot.az və bir neçə digər yerli spam şirkətləri 100-300 manata 1.000.000-a qədər istifadəçiyə məktub göndərir. Bu şirkətlər özlərini internet marketinq şirkətləri adlandırsalar da, əsas işləri spamdır.

Beləliklə, biz yerli şirkətlərin sahiblərinə və marketinq menecerlərinə səslənirik: 100-200 manat qarşılığında yüz minlərlə müstəri əldə edəcəyiniz vədlərə aldanmayın. Spam, email marketinqi deyil. Əgər spam effektiv marketinq aləti olsaydı bunu dünyanın qabaqcıl şirkətləri də istifadə edərdi. Ola bilsin ki, göndərdiyiniz spamın qısamüddətli faydasını görəsiniz, məsələn saytınızın ziyarətçiləri artsın. Lakin sizin şirkəti spam vasitəsilə tanıyan istifadəçilərin ağlında siz həmişəlik ucuz bir brend kimi yadda qalacaqsınız və potensial müştərilərinizdən məhrum olacaqsınız.

PS: Spam göndərən, lakin yuxarıdakı siyahıda adı sadalanmayan şirkətlərdən əvvəlcədən üzr istəyirik – bizə bildirsəniz adınızı məmnuniyyətlə əlavə edərik.

Ötən il ərzində Box.az daha sosial, daha sürətli və isitfadə baxımından daha optimal olmuşdur. Edilən yeniliklər barədə uzun danışmamaq üçün, hesab etdik ki, nailiyyətlərimizi rəqəmlərlə ifadə edib sizinlə bölüşək. Nəticədə aşağıdakı infoqrafik alındı. İnfoqrafikin böyük versiyasını buradan endirə bilərsiniz.

Yeniliklər arasında:

• Azərbaycan və Rus dillərinə tərcumə (bir çox telefonlarda şrift problemi olduğundan bunu etmirdik, lakin yeni modellərdə bu problem yoxdur)
• Sosial şəbəkə bildirişləri ayrı qovluqda göstərilir.
• Cavab yazarkıb orijinal məktubdan bir hissə göstərilir
• Yeniləşdirilmiş ünvan kitabçası
• Məktubların sadə mətn formatında göstərilməsi (daha sürətli yüklənib, daha az trafik istifadə etməsi üçün biz HTML məktublarını da mətnə çeviririk)
• Yeni rahat dizayn və naviqasiya alətləri

Onu da qeyd edək ki, toxunmalı ekranı olan telefonlar üçün optimallaşdırılmış (iPhone, Android, və s.) xüsusi mobil versiya üzərində işlərimiz davam edir və bir neçə ay içində işıq üzü görəcək.

Mobil versiyadan istifadə etmək üçün m.box.az ünvanına telefonunuzdan daxil olun.

Qeyd: Bəzi istifadəçilərimiz Samsung telefonlarının bəzi modellərində problemin olduğunu bildirmişlər. Hal-hazırda bunu araşdırırıq. Əgər sizdə də mobil versiyada daxil olmaqda problem varsa bizə bildirin.

Yeni məlumat mərkəzindəki imkanlar sayəsində aşağıdakılar mümkün olmuşdur:

• İnternetə çıxış kanalının genişləndirilməsi
• Azərbaycan istifadəçiləri üçün daha sürətli giriş
• Daha stabil və güvənli xidmət

İstifadəçilərimiz üçün bu səhifələrin daha sürətli açılması, əlavələrin sürətli yüklənməsi və endirilməsi deməkdir.

Göstərdikləri xidmət və əməkdaşlığa görə Delta Telecom şirkətinə də öz təşəkkürümüzü bildiririk. Delta Telecom haqda əlavə məlumat üçün http://www.delta-telecom.net/

Box.az Çatı genişlənərək digər çat xidmətləri ilə əlaqə yaratmağa başladı. Bunlardan ilk ikisi rusiyanın ən böyük portallarından olan Yandex və dünyanın nəhənglərindən olan Google oldu.

Əgər sizin əlaqə qurmaq istədiyiniz şəxs Google Talk/Gmail və ya Yandex Online-dan istifadə edirsə, sadəcə onun poçt ünvanını “Çata dəvət et” qutusuna daxil edib onunla çatlaşmaq istədiyinizi bildirin. Həmin şəxsin poçt ünvanı müvafiq olaraq @gmail.com, @googlemail.com, @ya.ru, və ya @yandex.ru sunluqlarından biri ilə bitməlidir. Bundan sonra siz həmin şəxslə adi qaydada çatlaşa biləcəksiniz.

Onu da qeyd etməliyik ki, sizin tam adınız və profayl şəkliniz çata dəvət etdiyiniz şəxsin çat proqramında avtomatik olaraq görünəcək. Misal üçün, aşağıda Yandex istifadəçisinin Box.az çatındakı dostu ilə yazışarkən gördüyü profal şəkili və adı göstərilmişdir. (Qeyd: Google-dakı məhdudiyyətdən dolayı Google istifadəçiləri Box.az-dakı profayl şəkillərini hələlik görə bilmir)

Bu bağlantı təkcə birtərəfli deyil. Yəni sizin Google Talk, Gmail, və ya Yandex istifadə edən dostlarınız da sizi öz çatlarına əlavə edə bilərlər. Bunun üçün onlar sadəcə sizin Box.az-dakı email ünvanını öz kontakt siyahılarına əlavə etməlidirlər.

Çata dost əlavə etmək haqda əlavə məlumatla burada tanış ola bilərsiniz: http://blog.box.az/docs/chat/

Əgər siz də Facebookdan istifadə edirsinizsə, o zaman bizim Facebookdakı azarkeşlər siyahısına qoşulun! Bunun üçün bloqumuzdakı Facebook loqosundan və ya sağdakı azarkeş qutusundan isitfadə edin.

Həmçinin bizim Facebook səhifəmizə birbaşa daxil olub aşarkeş ola bilərsiniz: www.facebook.com/Box.az

Sadəcə azarkeş olmaqla kifayətlənmək istəməyənlər Facebookdakı dostlarını da dəvət edə bilərlər .

Ümumiyyətlə Box.az-a gələn spamları 2 qrupa bölmək olar: xarici və yerli spamlar.

Xarici Spamlar

Bu növ spamın böyük qismi inglis dilində olur. Lakin bəzən qonşu rus və türk dillərində spama da rast gəlmək olur. Bu növ spamlar adətən böyük spam mənbələri tərəfindən göndərilir. Bu cür spammerlər məktubu kimə göndərdikləri haqda heç düşünmürlər – təki email ünvanı olsun. Bu cür kütləvi spamerlər öz şikarlarının email ünvanlarını avtomatik olaraq forumlardan, bloqlardan, və başqa  internet resulrslarından toplayır.

Əgər siz bu cür spammerlərin hədəfinə çevrilmək istəmirsinizsə çalışın email ünvanınızı mümkün qədər az yerdə göstərin.

Kütləvi spamların başqa bir mənbəyi də viruslara yoluxmuş “zombi” kompüterlərdir. Bu kompüterlər istifadəçilərin xəbəri olmadan gündə yüz minlərlə məktub göndərir.

Yerli Spamlar

Son bir neçə ildə Box.az-a gələn yerli spamların sayı kəskin artmışdır. Yerli spam dedikdə biz Azərbaycan saytlarını və şirkətlərini nəzərdə tuturuq.

Yerli spamların böyük əksəriyətini yerli əyləncə saytları təşkil edir. Sayğac sistemlərində bir-birilə yarışan bu saytlar spam vasitəsilə öz ziyarətçi sayını süni şəkildə artırmağa çalışır. Aşağıda bu spamerlərin bir neçəsi göstərilmişdir:

eylence.az, eylence.ru, mix.az, open.az, big.az, geceler.biz, nurter.info, webmasterik.biz, danger.az, mobiland.az, mm-mobile.net, azelim.com, azeriwap.az, azeri-host.net, relax.az, bakililar.ws, paylash.info, birge.biz, və s.

[əlavə 10.01.10] vmart.az, nice.az, bakudubai.com, ziya.az, zor.az, cin.az, teacher.az, toget.az, mid.az, mynet.az, eylen.net

Lakin son vaxtlar nisbətən ciddi yerli şirkətlər də bu ücüz reklam növünə üstünlük verməkdədirlər. Misal üçün FlyDubai (Turizm ve Viza xidmetleri), Vmart.az (elektron ticarət) və başqa şirkətlər öz xidmət və məhsullarını istifadəçilərə spam göndərməklə reklam edirlər.

Maraqlıdır ki, istifadəçini cəlb etmək üçün bir çox hallarda bu reklamlarda müxtəlif bicliklərdən istifadə olunur. Məsələn, məktubu göndərən spammer özünü istifadəçinin tanıdığı bir qız kimi qələmə verir. Burada sual yaranır ki, aldadaraq özünə müstəriləri cəlb edən şirkətlər gələcəkdə həmin müstərilərin güvənini necə qazanacaq? Məncə bu cür hiylə işlədən şirkətlər ilk andan özlərinə mənfi imic yaradırlar.

Spamla Mübarizə və Statistika

Box.az spamla mübarizə üçün coxpilləli süzgəclərdən istifadə edir. Hər bir süzgəcin öz funksiyası var.

İlkin mərhələdə dünyada məşhur spam mənbələrindən və yolixmuş zombi kompüterlərdən gələn spamlar ələnir. Bunun üçün SBL (Spam Block List) adlanan qara siyahılardan istifadə olunur.

İkinci mərhələdə məktubların məzmunu analiz edilir. Bu mərhələdə məktubların mətnindəki bir cox meyarlar əsasında analiz aparılır və əlavələrdə virusların mövcudluğu yoxlanılır.

Son olaraq yerli spamlara qarşı xüsusi yoxlamalar aparılır. Hər yeni yerli spam üçün bu süzgəcdə xüsusi qaydalar müəyyən olunur ki, bu reklamlar bir daha istifadəçini narahat etməsin.

Box.az-a 1 ay ərzində təqribən 10 milyon məktub gəlir. Aşağıdakı şəkil bu məktubların yuxarıda saydığımız qruplar arasında necə paylaşdığını göstərir:

Gördüyünüz kimi sadəcə ilkin mərhələdə milyonlarla spam süzgəcdə ələnmişdir. İkinci pillədə nisbətən az, ümumi həcmin 2%-i süzgəcdən keçmir. Nəticədə anti-spam sistrmindən sadəcə 10% məktublar təmiz çıxır!

Son olaraq qeyd etməliyik ki, spam süzgəcləri 100% səliqəli deyil. Bəzən spam tipli məktubu normal kimi, bəzən də normal məktubu spam kimi dəyərləndirə bilər. Buna görə istifadəçilərimizə məsləhət görərdik ki, mütəmadi olaraq Spam qovluğunu yoxlasınlar. Məhs bu qovluğa fayllar toplanılır.

Spam məktubları haqda ətraflı olaraq burada Wikipediada məlumat ala bilərsiniz: http://az.wikipedia.org/wiki/Spam

Bunu nəzərə alaraq biz Box.az-a yeni yükləmə alətini əlavə etdik. Bu alət vasitəsilə siz nəyinki yükləmə prosesinə nəzarət edə bilərsiniz, həmçinin eyni zamanda birdən çox fayl seçə bilərsiniz!

Aşağıdakı şəkildə “Fayl əlavə et” düyməsinə basdıqdan sonra çıxan dialoq pəncərəsi göstərilib. Gördüyünüz kimi bu pəncərədə siz eyni anda bir neçə fayl seçə bilərsiniz.

Faylları seçdikdən sonra “Open” düyməsinə basın və onlar növbə ilə məktuba əlavə olunmağa başlayacaq. Faylın yüklənməsi onun qarşısındakı indikator vasitəsilə sizə göstəriləcək (aşağıdakı şəkildəki kimi). Siz “Ləğv et” keçidini seçərək faylın yüklənməsini dayandıra bilərsiniz və ya təkrar “Fayl əlavə et” deyərək daha da çox fayl əlavə edə bilərsiniz. Fayllar yüklənərkən siz məktubunuzu yazmağa davam edə bilərsiniz.

Qeyd edək ki, yeni yükləmə yalnız Yeni Box.az-da mövcuddur. Həmçinin bir ümumi həcmi 10MB-dan çox olmayan 20 ədəd əlavə etmək olar.

Həmçinin çata göndərdiyiniz linklər artıq avtomatik olaraq tanınacaq və üzərinə basılan zaman yeni pəncərədə açılacaq.

Son olaraq çat sisteminə avtomatik qoşulmağı əlavə etdik. İnternet bağlantısından və ya başqa problemlərdən dolayı çat bağlantısı qopduğu zaman sistem avtomatik olaraq 5 saniyə sonra qoşulmağa cəhd göstərəcək.

Ümid edirik ki, bütün bunlar sizin çat söhbətlərinizi daha da emosiyalı və rahat edəcək. 

Çox hörmətli Box.az istifadəçiləri, Box.az sizə yeni Çat xidmətini təqdim edir!

Məktub vasitəsilə əlaqə saxlamaq asandır, lakin biz inanırıq ki bu kifayət deyil. Dostlarınızla daha yaxın ünsiyyətdə olmaq üçün onların hal-hazırda onlayn (xəttdə) olub-olmadığını bilmək və ani mesaj gəndərib-almaq imkanına malik olmaq tələb olunur.

Məhz buna görə Box.az istifadəçilərinə bu imkanları özündə cəmləşdirən Çatı xidmətini əlavə etdi. Çat sistemi haqda ətraflı məlumatla (dostları necə əlavə etmək, çata necə başlamaq, və s.) burada tanış ola bilərsiniz: http://blog.box.az/docs/chat/

Dərhal dostlarınızı çata dəvət edib, onlarla söhbətə başlaya bilərsiniz.